Sosyoloji doktora adayımız Abdirashid Diriye Kalmoy’un kaleme aldığı “The Decolonial Mind of Ngũgĩ wa Thiong’o” başlıklı makale, uluslararası okuyucu kitlesine sahip Current Affairs dergisinin 2025 Kasım/Aralık sayısında yayınlandı.
Kalmoy, bu çalışmasında Kenyalı yazar ve düşünür Ngũgĩ wa Thiong’o’nun (1938–2025) entelektüel mirasını dekolonizayson (sömürgesizleşme) perspektifinden ele alıyor. Makale, Thiong’o’nun sömürgecilik ve yeni-sömürgecilik eleştirisi içeren erken dönem İngilizce romanlarından (Weep Not, Child, A Grain of Wheat), zihinsel tahakkümün bir aracı olarak gördüğü sömürge dillerini terk ederek ana dili Gikuyu ile yazmaya yönelişine uzanan düşünsel dönüşümünü kapsamlı biçimde analiz ediyor.
Makalede, Ngũgĩ wa Thiong’o’un 1977-1978 yıllarında Kenya’daki otoriter rejim tarafından tutuklanmasına gerekçe gösterilen toplumsal tiyatro çalışmaları mercek altına alınıyor. İnceleme; kültürel dekolonizasyon çabalarının, yeni-sömürgeci güç yapıları için ne denli köklü bir tehdit oluşturduğunu çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Sürgün yıllarında geliştirdiği “globalectics” yaklaşımı ise, Avrupamerkezci evrensellik anlayışına karşı, kültürler arasında yatay ve karşılıklı etkileşimi savunan bir düşünce çerçevesi olarak ele alınıyor.
Makale, dilin kültürü taşıyan temel unsur olduğu ve yerli dillerin yeniden sahiplenilmesinin zihinsel özgürleşme için vazgeçilmez olduğu fikrinin, günümüzde devam eden yeni-sömürgecilik, dil emperyalizmi ve Batı kültürel hegemonyası bağlamında hâlâ büyük bir önem taşıdığını vurguluyor. Ngũgĩ wa Thiong’o’nun mirası, kültürel ve dilsel egemenlik olmaksızın dekolonizasyonun tamamlanamayacağını gösterirken, dünya genelinde ezilen halklar için eleştirel bir perspektif ve dönüştürücü bir umut sunuyor.
Yazının tamamına buradan ulaşabilirsiniz: https://www.currentaffairs.org/news/the-decolonial-mind-of-ng%C5%A9g%C4%A9-wa-thiongo
