Sosyoloji Bölümü tarafından düzenlenen Sociology Talks etkinliği kapsamında Said Nursi’nin düşünce dünyası modern sosyolojik perspektiflerle ele alındı. Moderatörlüğünü Dr. Heba Ezzat’ın üstlendiği etkinlikte, Prof. Mücahit Bilici “Said Nursi ve Modern Müslüman Öznelliği” başlıklı bir sunum gerçekleştirirken, Prof. Ramazan Aras ve Prof. Alev Erkilet tartışmacı olarak katkı sundu.
Prof. Mücahit Bilici, Nursi’nin çalışmalarını doğayı birincil vahiy alanı olarak kabul eden bir “Ekolojik Tefsir” yaklaşımı çerçevesinde değerlendirdi. Nursi’nin akıl ve maneviyat arasındaki ikiliği reddederek felsefe ile tasavvufu bir araya getirdiğini belirten Prof. Mücahit Bilici, bu düşünce sisteminde İslamcılığın siyasi bir kimlik arayışından ziyade ontolojik bir hakikat keşfi olarak ele alındığını vurguladı.
Sunumda Nursi’nin benlik metafiziği, Karl Marx’ın toplumsal bağ teorisiyle karşılaştırılarak analiz edildi. Marx’ın toplumu bir arada tutan gücü maddi bağımlılık olarak görmesine karşın, Nursi’nin bu bağı evrensel bir muhtaçlık (fakr) ve acziyet (acz) düzeyine taşıdığı ifade edildi. Bu ontolojik muhtaçlık halinin varlıklar arasında mülkiyetçi olmayan bir “şefkat” ağı kurduğuna dikkat çekildi.
Özgün Bir Çerçeveden Düşünmek Vurgulandı
Siyaset felsefesi bağlamında Prof. Alev Erkilet, Nursi’nin “Meşrutiyet-i Meşrua” savunusuyla demokrasinin adalet temelli bir şeriat anlayışıyla kökleşmesi gerektiğini dile getirdiğini belirtti. Ayrıca Nursi’nin Türkler ve Kürtler arasında uzlaşı arayan yaklaşımı ve Batı emperyalizmine karşı geliştirdiği entelektüel direniş stratejileri sosyolojik birer vaka olarak değerlendirildi.
Oturumun sonunda Prof. Ramazan Aras, sosyolojik teorinin yalnızca Batı düşünce geleneğine dayanmasının sınırlayıcı olduğunu belirterek, Batı-dışı entelektüel geleneklerin de teori üretiminde önemli bir kaynak oluşturduğunu vurguladı. Bu bağlamda Said Nursi’nin düşüncesinin sosyolojik teori açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini ifade etti. Nursi’nin modernleşme, toplum, ahlak, bilgi ve inanç konularına yönelik analizlerinin birey-toplum ilişkisini yeniden düşünmeye imkân tanıyan özgün bir çerçeve sunduğunu belirtti.
Prof. Ramazan Aras, Nursi’nin yaşadığı tarihsel bağlam içinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerek, onun yaşadığı dönemin toplumsal ve siyasal sorunlarına İslami kaynaklara dayanarak çözüm aradığını ifade etti. Nursi’nin kullandığı kavramların ve düşünsel dilin Avrupa-merkezci teorik çerçevenin ötesine geçmeye imkân sağlayan alternatif bir perspektif sunduğunu belirterek konuşmayı tamamladı.
